O Zagrodzie
Historia Warsztaty Galeria Kontakt
O Brennej         Budownictwo          Pasterstwo          Wałasi

Brenna

Pierwsza wzmianka o wsi położonej nad Brennicą pochodzi z 1490 r., wtedy to niejaki Wawrzyniec z Pogórza zapisał połowę wsi Pogórza i Brennej swojej żonie Salomenie z Vrchlabi. W 1565 r. książę cieszyński Wacław Adam podarował więc szlachcicowi Wacławowi Wodzie z Kojkowic, jednak już w 1621 r. ponownie stała się ona własnością książąt. Po śmierci ostatniej cieszyńskiej księżnej z linii Piastów, Elżbiety Lukrecji (w 1653 r.) Brenna, wraz z całym Księstwem Cieszyńskim, znalazła się we władaniu Habsburgów i stan ten trwał do 1918 r. Miejscowa ludność wywodziła się początkowo z obszarów nizinnych, nasadzona przez właścicieli, bądĽ też rekrutowała się ze zbiegów, którzy w niedostępnych ostępach górskich chronili się przed grożącą im ręką sprawiedliwości. Mieszkańcy utrzymywali się z upraw zbóż, kaszy, lnu, hodowli bydła oraz ryb przede wszystkim pstrągów. Jednak prawdziwą rewolucją było pojawienie się na przełomie XVI i XVII w. Wołochów (zwanych też Wałachami) którzy przynieśli ze sobą niezwykle dochodową jak na owe czasy gospodarkę pasterską. Już na przełomie XVI/XVII w. istniała w Brennej huta szkła, nieco póĽniej i huta żelaza. W XVIII w. w związku z rozwojem przemysłu i dużym zapotrzebowaniem na drewno Habsburgowie rozpoczęli zalesianie dotychczasowych pastwisk i hal, a tym samym poważnie została ograniczona działalność pasterska miejscowej ludności. Z nakazu cesarza Józefa II w 1784 r. erygowano parafię rzymsko-katolicką, a dziewięć lat póĽniej rozpoczęto budowę kościoła pw. św. Jana Chrzciciela. W 1789 r. założono we wsi pierwszą szkołę z językiem czeskim. Pod koniec XIX w powstały nowe placówki edukacyjne, na Bukowej i Leśnicy. W tym czasie działała już w Brennej poczta, Kółko Rolnicze i Czytelnia Ludowa. Po I wojnie światowej Brenna wraz ze wschodnią częścią Śląska Cieszyńskiego znalazła się w granicach Rzeczypospolitej. W okresie międzywojennym powstało tu szereg instytucji i organizacji m.in. Koło Macierzy Szkolnej czy ochotnicza Straż Pożarna. W 1929 r. kursował już autobus do Skoczowa, a w latach trzydziestych w Brennej zaczęli się pojawiać pierwsi lufciorze (letnicy) z Górnego Śląska. Podczas II wojny światowej Brenna, z całym ówczesnym województwem śląskim, została wcielona do Rzeszy. Przez cały okres okupacji działał w okolicy silny ruch oporu. 20 stycznia 1945 r. wojska niemieckie opuściły Brenną i natychmiast do wsi wkroczyły oddziały partyzanckie. Jednak ta partyzancka republika nie trwała nawet miesiąca niebawem ponownie we wsi pojawili się Niemcy, którzy w odwecie spalili żywcem w stodołach kilkunastu mieszkańców wsi i jeńców włoskich. W okresie Peerelu dokonano elektryfikacji wsi, wybudowano m.in. ośrodek zdrowia i szkołę tysiąclatkę na Bukowej. W latach siedemdziesiątych XX w. uregulowano koryto Brennicy i przeprowadzono gazyfikację. W drugiej połowie lat osiemdziesiątych powstał ewangelicki kościół Apostoła Bartłomieja. Obecnie Brenna, ze względu na swe malownicze położenie i unikalny krajobraz nastawiona jest przede wszystkim na turystykę.